Żołnierze wyklęci
Mianem tym określa się żołnierzy podziemia niepodległościowego, którzy walczyli w latach 1944-63, pomimo oficjalnego zakończenia II wojny światowej. Wiedzieli oni, że Polska de facto nie odzyskała wolności, wpadła pod panowanie kolejnego reżimu - komunistycznego. Był to ruch angażujący nawet do 17 tys. żołnierzy (do 1947r., w którym to nastąpiło tzw. ujawnienie). Byli oni zwalczani przez nowe władze i aparat bezpieczeństwa, nazywani bandytami, oskarżani o kolaborację, aby w oczach społeczeństwa stali się zwykłą „bandą rabunkową”. Wielu zostało zdradzonych i w efekcie zabitych. Stali się niewygodnymi ofiarami totalitarnego systemu, ich rodziny były prześladowane, często nie znane są miejsca pochówku. Wiedza o tym mało znanym okresie polskiej historii została dodatkowo zafałszowana w okresie PRL-u, a rola żołnierzy wymazana z pamięci społecznej. Dopiero w ostatnich latach, dzięki licznym publikacjom, działaniom IPN-u, prezydenta Lecha Kaczyńskiego i inicjatywom fundacji i stowarzyszeń, prawda o Żołnierzach Wyklętych może ujrzeć światło dzienne.
kiedy? – lata 1944 – 1963 (ostatni żołnierz - Józef Franczak ps. "Lalek", ginie 21.10.1963 r. w obławie pod Piaskami)
kto? – oddziały były kontynuacją podziemia, które walczyło z okupacją niemiecką, najczęściej wymieniane nazwiska to: Marian Bernaciak "Orlik", Franciszek Jerzy Jaskulski "Zagończyk", Leon Taraszkiewicz "Jastrząb", Edward Taraszkiewicz "Żelazny", Zygmunt Szendzielarz "Łupaszko", Władysław Łukasiuk "Młot", Józef Kuraś "Ogień", Antoni Żubryd "Zuch", Henryk Flame "Bartek", Jan Tabortowski "Bruzda"i wielu, wielu innych bohaterów walki o niepodległość.
działania – uwalnianie więźniów, likwidacja nowej, komunistycznej administracji, walka z grupami operacyjnymi UB
gdzie? – Polska, Ukraina, Łotwa, Litwa, Czechosłowacja
Chcesz wiedzieć więcej?
Do poczytania:
http://www.ipn.gov.pl/portal/pl/228/6735/Gdzie_kupic_publikacje_IPN.html (patrz głównie Biuletyn numery 2/2001, 1-2/2007, 3/2001)
http://podziemiezbrojne.blox.pl/html/1310721,262146,21.html?330888
Album IPN - "Żołnierze wyklęci". Antykomunistyczne Podziemie Zbrojne po 1944 roku.
Powojenna historia żołnierzy.
19 stycznia 1945 r. gen. Leopold Okulicki rozwiązał Armię
Krajową, zdekonspirowaną w dużej mierze wobec Sowietów podczas
akcji »Burza«. Po demobilizacji tzw. Armii Krajowej w Likwidacji,
w miejsce szczątkowej i częściowo spenetrowanej przez sowieckie
służby bezpieczeństwa siatki organizacji »Nie« (Niepodległość),
7 maja 1945 r. rozkazem Naczelnego Wodza, gen. Władysława
Andersa, została powołana Delegatura Sił Zbrojnych (DSZ).
Jej czysto wojskowa struktura opierała się na istniejących komórkach
Armii Krajowej w Likwidacji i »Nie«, a działalność koncentrowała
się przede wszystkim na samoobronie czynnej, propagandzie
i wywiadzie wojskowym. Próbowano również – z reguły bezskutecznie
– wyprowadzić jak największą liczbę żołnierzy oddziałów
leśnych z konspiracji do pracy nad odbudową kraju i cywilnej
walki politycznej. 6 sierpnia 1945 r. – przeszło miesiąc po powstaniu
Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej i cofnięciu uznania
rządowi RP w Londynie – DSZ została rozwiązana, a w jej miejsce
2 września 1945 r. utworzono Zrzeszenie »Wolność i Niezawisłość«
(WiN – właściwa nazwa: Ruch Oporu Bez Wojny i Dywersji »Wolność
i Niezawisłość«). Organizacja ta, w zamyśle jej założycieli, miała mieć charakter czysto cywilny; prowadząc, do czasu wolnych
wyborów do Sejmu Ustawodawczego, skuteczny opór wobec
komunistycznej władzy. Nadal jednak, zwłaszcza w województwach
wschodnich, w obliczu komunistycznego terroru, w strukturach
WiN działały wywodzące się z AK oddziały partyzanckie.
Powszechność WiN (w latach 1945–1946, w szczytowym okresie
działalności, organizacja liczyła ok. 20–25 tys. członków), jego
AK-owskie korzenie (terenowi działacze WiN nadal uważali się za
żołnierzy AK), sprawiły, iż od początku Zrzeszenie stało się obiektem
zmasowanych ataków ze strony komunistów. W okresie od 1945
do 1948 r. działania bezpieki rozbiły cztery kolejne Zarządy
Główne WiN, kierowane przez prezesów: płk. Jana Rzepeckiego,
ppłk. Wincentego Kwiecińskiego i mjr. Łukasza Cieplińskiego.
Źródło: Biuletyn IPN – nr 2/2001
redakcja lsf
Data wprowadzenia: 2009-03-22
|
|
